diff --git a/TODO.md b/TODO.md
index 026cbd2..fb269ce 100644
--- a/TODO.md
+++ b/TODO.md
@@ -37,6 +37,11 @@
         - [ ] AGENTS.md + config.json.example bijwerken
     - [ ] Verificatie: php -l, curl met Host-header, domein-switch in admin testen
 
+## v2.6.6 (2026-08-27) ✅
+- [x] Bug: essential/protected plugins (Dashboard, Navigation) konden niet meer geactiveerd worden als ze uit enabled_plugins raakten — core forceert nu laden van essential plugins (plugin.json `essential: true`); admin-UI toont ze altijd als Actief; toggle-handler staat aanzetten wél toe, uitzetten blijft geblokkeerd; isProtectedPlugin() dekt nu ook essential (alle delete/bewerk/file-handlers automatisch beschermd)
+- [x] Docs: guide plugin-development (NL/EN) beschrijving `essential`-veld bijgewerkt ("altijd geladen" + niet uit te schakelen/bewerken/verwijderen)
+- [x] Verslag gemaakt (docs/release-notes/v2.6.6.md)
+
 ## v2.6.5 (2026-08-27) ✅
 - [x] Bug: dashboard toonde 0 content (AdminPluginAPI::getContentDir() gaf relatief pad "content" terug zonder normalisatie tegen project-root; Apache CWD=public/ → 0 bestanden)
 - [x] Dynamische pad-resolutie: PluginAPIInterface uitgebreid met getProjectRoot()/getContentDir()/getPluginsDir()/getVersionInfo(); CMSAPI en AdminPluginAPI implementeren deze nu universeel; Navigation plugin en Logs plugin halen paden via de API i.p.v. hardcoded dirname(__DIR__)
diff --git a/cms/core/plugin/PluginManager.php b/cms/core/plugin/PluginManager.php
index 5cdb5b4..c97afea 100644
--- a/cms/core/plugin/PluginManager.php
+++ b/cms/core/plugin/PluginManager.php
@@ -122,11 +122,34 @@ class PluginManager
         }
     }
 
+    /**
+     * Controleer of een plugin als 'essential' is gemarkeerd in zijn plugin.json.
+     *
+     * Essential plugins worden altijd geladen, ongeacht de enabled_plugins-lijst,
+     * en kunnen niet worden uitgeschakeld, bewerkt of verwijderd via de admin.
+     *
+     * @since 2.6.6
+     *
+     * @param string $pluginName Plugin-naam (directorynaam).
+     * @return bool True indien de plugin in plugin.json essential: true heeft.
+     */
+    public function isEssentialPlugin(string $pluginName): bool
+    {
+        $pluginJsonFile = $this->pluginsPath . '/' . $pluginName . '/plugin.json';
+        if (!file_exists($pluginJsonFile)) {
+            return false;
+        }
+        $pluginJson = json_decode(file_get_contents($pluginJsonFile), true);
+        return is_array($pluginJson) && ($pluginJson['essential'] ?? false) === true;
+    }
+
     /**
      * Laad alle ingeschakelde plugins uit de pluginsdirectory.
      *
-     * Per plugin wordt het hoofdbestand (<naam>.php) geïncludeerd, de plugin-class
-     * geïnstantieerd, en action- en filter-hooks automatisch geregistreerd.
+     * Essential plugins (plugin.json `essential: true`) worden altijd geladen,
+     * ook als ze niet in enabled_plugins staan. Per plugin wordt het hoofdbestand
+     * (<naam>.php) geïncludeerd, de plugin-class geïnstantieerd, en action- en
+     * filter-hooks automatisch geregistreerd.
      *
      * @since 2.6.5
      *
@@ -139,13 +162,19 @@ class PluginManager
         }
 
         $pluginDirs = glob($this->pluginsPath . '/*', GLOB_ONLYDIR);
-        
+
         foreach ($pluginDirs as $pluginDir) {
             $pluginName = basename($pluginDir);
-            
-            if (!in_array($pluginName, $this->enabledPlugins, true)) {
+
+            // Essential plugins are always loaded, regardless of enabled_plugins.
+            $isEnabled = in_array($pluginName, $this->enabledPlugins, true);
+            if (!$isEnabled && !$this->isEssentialPlugin($pluginName)) {
                 continue;
             }
+            // Keep the effective enabled list consistent for getEnabledPlugins()/isEnabled().
+            if (!$isEnabled) {
+                $this->enabledPlugins[] = $pluginName;
+            }
             
             $pluginFile = $pluginDir . '/' . $pluginName . '.php';
             
diff --git a/docs/release-notes/v2.6.6.md b/docs/release-notes/v2.6.6.md
new file mode 100644
index 0000000..8a2f5c1
--- /dev/null
+++ b/docs/release-notes/v2.6.6.md
@@ -0,0 +1,81 @@
+# v2.6.6 (Lyra) — Essential-plugins altijd laden
+
+Releasedatum: 2026-08-27
+Codename: Lyra
+Status: stable
+
+## Samenvatting
+
+Bug-fix: beschermde en essentiële plugins (`Navigation`, `Dashboard`)
+werden op de live site als "Inactief" getoond en konden niet meer
+aangezet worden via de admin-interface, terwijl ze verplichte
+functionaliteit leveren (sidebar-navigatie voor handleidingen, dashboard).
+
+Oorzaak: zodra zo'n plugin uit `enabled_plugins` in `config.json` raakte
+(bijv. door een merge of handmatige wijziging), blokkeerde de admin-code
+elke toggle en toonde de Twig-template alleen een schild-icoon — geen
+"Activeren"-knop. De core laadde ze vervolgens ook niet meer.
+
+Oplossing: de core **forceert** het laden van essential plugins
+(plugin.json `essential: true`) ongeacht de `enabled_plugins`-lijst.
+De admin-UI toont ze altijd als "Actief" en de toggle-handler staat
+aanzetten wél toe (uitzetten blijft geblokkeerd).
+
+## Wijzigingen
+
+### `cms/core/plugin/PluginManager.php`
+- Nieuwe methode `isEssentialPlugin(string $pluginName): bool` — leest
+  `plugin.json` `essential: true`.
+- `loadPlugins()` laadt essential plugins **altijd**, ook als ze niet in
+  `enabled_plugins` staan. De interne lijst wordt consistent gehouden
+  voor `getEnabledPlugins()` / `isEnabled()`.
+
+### `public/admin.php`
+- Nieuwe helper `isEssentialPluginByName(string $pluginName): bool` —
+  pad-onafhankelijke check op `plugin.json` `essential: true`.
+- `isProtectedPlugin()` dekt nu ook essential plugins (naast de
+  hardcoded `getProtectedPlugins()`-lijst). Alle bestaande call-sites
+  (delete, bewerken, file-upload, file-delete, file-move, dir-create,
+  dir-rename, dir-delete, config-move) profiteren automatisch.
+- `handlePlugins()`: `enabled` wordt `true` voor protected/essential
+  plugins, zodat de UI altijd "Actief" toont.
+- `handlePluginsToggle()`: aanzetten van protected/essential plugins is
+  weer mogelijk; alleen uitzetten blijft geblokkeerd met een admin-log.
+
+### `guide/nl/codepress-developer/plugin-development.md`
+### `guide/en/codepress-developer/plugin-development.md`
+- Beschrijving van `essential`-veld bijgewerkt: "altijd geladen" +
+  "kan niet worden uitgeschakeld/bewerkt/verwijderd".
+
+## Getroffen plugins
+
+| Plugin   | `essential` in plugin.json | Hardcoded protected | Gedrag na fix |
+|----------|----------------------------|---------------------|---------------|
+| `Dashboard`   | ja | nee | Altijd geladen, niet uit te schakelen |
+| `Navigation`  | ja | ja (redundant) | Altijd geladen, niet uit te schakelen |
+| `HTMLBlock`   | nee | nee | Normaal (toggle werkt) |
+| `Statistics`  | nee | nee | Normaal (toggle werkt) |
+| `Logs`        | nee | nee | Normaal (toggle werkt) |
+| `GeoIPInfo`   | nee | nee | Normaal (toggle werkt) |
+
+## Tests uitgevoerd
+
+- `php -l` over alle PHP-bestanden (zonder vendor): 0 syntax-errors.
+- Functionele tests (`cli/test/functional/run-tests.sh` tegen Apache):
+  16/16 PASS (100%).
+- Pentest (`cli/test/pentest/pentest.sh`): 29/29 SAFE, 0 vulnerabilities.
+- Accessibility / WCAG 2.1 AA (`cli/test/accessibility.sh`): 25/25 PASS.
+- Runtime-check `PluginManager` met lege `enabled_plugins`: alleen
+  `Dashboard` + `Navigation` worden geladen (essential). Met
+  `["HTMLBlock"]`: `Dashboard` + `Navigation` + `HTMLBlock`.
+- Admin-UI simulatie met lege `enabled_plugins`: `Dashboard` en
+  `Navigation` tonen `enabled=true` (vroeger `false`).
+
+## Upgrade-instructies
+
+1. Pull de nieuwe versie.
+2. Geen verdere actie nodig — essential plugins staan vanaf nu altijd aan.
+3. Als je `config.json` handmatig hebt aangepast en `Navigation` of
+   `Dashboard` uit `enabled_plugins` hebt gehaald: je hoeft dit niet meer
+   terug te draaien; de core laadt ze toch. Ze verschijnen weer als
+   "Actief" in de admin-UI.
\ No newline at end of file
diff --git a/guide/en/codepress-developer/plugin-development.md b/guide/en/codepress-developer/plugin-development.md
index f21a5c7..03eca68 100644
--- a/guide/en/codepress-developer/plugin-development.md
+++ b/guide/en/codepress-developer/plugin-development.md
@@ -47,7 +47,7 @@ plugins/MyPlugin/
 | `author` | string | Author |
 | `description` | string | Short description |
 | `type` | `"system"` or `"content"` | System (blue badge) or content (green badge) |
-| `essential` | boolean | Essential plugins cannot be edited/deleted |
+| `essential` | boolean | Essential plugins are always loaded (regardless of `enabled_plugins`) and cannot be disabled, edited or deleted |
 | `hasConfig` | boolean | Shows a Config button in admin |
 | `default_language` | string | Fallback language for plugin translations (e.g. `nl`) |
 | `settings` | array | Settings schema (see below) |
diff --git a/guide/nl/codepress-developer/plugin-development.md b/guide/nl/codepress-developer/plugin-development.md
index 9a9aaba..4ab647f 100644
--- a/guide/nl/codepress-developer/plugin-development.md
+++ b/guide/nl/codepress-developer/plugin-development.md
@@ -47,7 +47,7 @@ plugins/MijnPlugin/
 | `author` | string | Auteur |
 | `description` | string | Korte beschrijving |
 | `type` | `"system"` of `"content"` | Systeem (blauwe badge) of content (groene badge) |
-| `essential` | boolean | Essentiële plugins kunnen niet worden bewerkt/verwijderd |
+| `essential` | boolean | Essentiële plugins worden altijd geladen (ongeacht `enabled_plugins`) en kunnen niet worden uitgeschakeld, bewerkt of verwijderd |
 | `hasConfig` | boolean | Toont een Config-knop in admin |
 | `default_language` | string | Fallback taal voor plugin-vertalingen (bijv. `nl`) |
 | `settings` | array | Instellingen-schema (zie hieronder) |
diff --git a/public/admin.php b/public/admin.php
index a1f31fd..065083b 100644
--- a/public/admin.php
+++ b/public/admin.php
@@ -179,7 +179,7 @@ function getSidebarColor($config) {
  *
  * @since 2.6.5
  *
- * @return array<int,string> Namen van beschermde plugins (bijv. ['Navigation']).
+ * @return array<int,string> Namen van beschermd geworden plugins (bijv. ['Navigation']).
  */
 // Essential plugins that cannot be disabled or deleted
 function getProtectedPlugins(): array {
@@ -187,7 +187,34 @@ function getProtectedPlugins(): array {
 }
 
 /**
- * Controleert of een pluginnaam op de lijst van beschermde plugins staat.
+ * Controleert of een plugin in zijn plugin.json `essential: true` heeft.
+ *
+ * Essential plugins worden altijd geladen en kunnen niet worden uitgeschakeld,
+ * bewerkt of verwijderd via de admin. De check is pad-onafhankelijk en leest
+ * de plugin.json uit de standaard plugins-directory.
+ *
+ * @since 2.6.6
+ *
+ * @param string $pluginName Naam van de plugin om te controleren.
+ * @return bool True wanneer de plugin essential is, anders false.
+ */
+function isEssentialPluginByName(string $pluginName): bool {
+    if ($pluginName === '') {
+        return false;
+    }
+    $pluginJsonFile = __DIR__ . '/../plugins/' . $pluginName . '/plugin.json';
+    if (!file_exists($pluginJsonFile)) {
+        return false;
+    }
+    $data = json_decode(file_get_contents($pluginJsonFile), true);
+    return is_array($data) && ($data['essential'] ?? false) === true;
+}
+
+/**
+ * Controleert of een plugin beschermd is (niet uit te schakelen/verwijderen).
+ *
+ * Een plugin is beschermd wanneer deze op de hardcoded lijst staat
+ * (getProtectedPlugins()) OF in zijn plugin.json `essential: true` heeft.
  *
  * @since 2.6.5
  *
@@ -195,7 +222,7 @@ function getProtectedPlugins(): array {
  * @return bool True wanneer de plugin beschermd is, anders false.
  */
 function isProtectedPlugin(string $pluginName): bool {
-    return in_array($pluginName, getProtectedPlugins(), true);
+    return in_array($pluginName, getProtectedPlugins(), true) || isEssentialPluginByName($pluginName);
 }
 
 /**
@@ -3795,7 +3822,7 @@ function handlePlugins($auth, $config, $twig, $user, $csrf): void
         
         $pluginData = [
             'name' => $pluginName,
-            'enabled' => in_array($pluginName, $enabledPlugins),
+            'enabled' => in_array($pluginName, $enabledPlugins) || isProtectedPlugin($pluginName),
             'protected' => isProtectedPlugin($pluginName),
             'type' => 'content',
         ];
@@ -5216,19 +5243,21 @@ function handlePluginsToggle($auth, $config): void
     
     $plugin = $_POST['plugin'] ?? '';
     $plugin = preg_replace('/[^a-zA-Z0-9_-]/', '', $plugin);
-    
-    // Block toggling protected plugins
-    if (isProtectedPlugin($plugin)) {
+
+    $configFile = $config['config_json'];
+    $siteConfig = file_exists($configFile) ? json_decode(file_get_contents($configFile), true) : [];
+    $enabledPlugins = $siteConfig['enabled_plugins'] ?? [];
+    $currentlyEnabled = in_array($plugin, $enabledPlugins, true);
+
+    // Protected/essential plugins mogen niet uitgeschakeld worden (maar wel
+    // aangezet worden als ze per ongeluk uit enabled_plugins zijn geraakt).
+    if (isProtectedPlugin($plugin) && $currentlyEnabled) {
         adminLog($config, 'warning', $user['username'] . ' probeerde essentiële plugin ' . $plugin . ' te deactiveren');
         header('Location: /admin/plugins');
         exit;
     }
-    
-    $configFile = $config['config_json'];
-    $siteConfig = file_exists($configFile) ? json_decode(file_get_contents($configFile), true) : [];
-    $enabledPlugins = $siteConfig['enabled_plugins'] ?? [];
-    
-    if (in_array($plugin, $enabledPlugins)) {
+
+    if ($currentlyEnabled) {
         $enabledPlugins = array_diff($enabledPlugins, [$plugin]);
         adminLog($config, 'info', $user['username'] . ' deactiveerde plugin ' . $plugin);
     } else {
diff --git a/version.php b/version.php
index 6f286c8..6b26da7 100644
--- a/version.php
+++ b/version.php
@@ -15,8 +15,8 @@
  */
 
 return [
-    'version' => '2.6.5',
-    'release_date' => '2026-08-26',
+    'version' => '2.6.6',
+    'release_date' => '2026-08-27',
     'codename' => 'Lyra',
     'status' => 'stable',